Қазір не істеуге болады: қарызды айыппұлсыз мерзімінен бұрын өтеу
Микрокредитті толық немесе ішінара мерзімінен бұрын өтеу құқығы шарттың мерзіміне қарамастан жұмыс істейді. ҚР «Микроқаржылық қызмет туралы» Заңы МҚҰ-ға ол үшін тұрақсыздық айыбын және кез келген қосымша төлемдерді талап етуге тыйым салады (7-бап, 3-тармақ) және сыйақыны ақшаны нақты пайдаланған күндер санына ғана есептеуге міндеттейді (4-бап, 3-тармақ).
Іс жүзінде бұл былай: отыз күннің бесінші күні ақшаны қайтарсаңыз — бүкіл мерзімге емес, бес күнге сыйақы төлейсіз. Микрокредит шартындағы «мерзімінен бұрын өтегені үшін комиссия» заңсыз.
Не пайда болады: 14 күн ішінде бас тарту құқығы
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын талаптарды бекітті (ҚНРДА Басқармасының 2026 жылғы 3 тамыздағы № 116 қаулысы). 55-тармақ қаржы ұйымын тұтынушыға қаржы өнімінен және онымен байланысты қосымша қызметтен шарт жасалған күннен бастап 14 күнтізбелік күн ішінде бас тарту құқығын қамтамасыз етуге міндеттейді.
Микроқаржы ұйымдары осы Талаптар қолданылатын мінез-құлық қадағалауы субъектілерінің тізіміне кіреді — яғни ереже банк қарыздарына ғана емес, микрокредиттерге де қатысты. Қаулы алғашқы ресми жарияланғаннан кейін 60 күнтізбелік күн өткен соң, яғни 2026 жылғы қазанда қолданысқа енгізіледі.
| Параметр | Мерзімінен бұрын өтеу (қазір) | Қарыздан бас тарту (2026 жылғы қазаннан) |
|---|---|---|
| Қашан қолжетімді | шарт мерзімінің кез келген күні | шарт жасалған күннен бастап 14 күнтізбелік күн |
| Не төлейсіз | негізгі борыш + нақты күндерге сыйақы | негізгі борыш + нақты күндерге сыйақы |
| Ол үшін айыппұл | тыйым салынған | тыйым салынған |
| Неге қолданылады | кез келген микрокредит | мүлік кепілімен қамтамасыз етілмеген қарыз және онымен байланысты ерікті сақтандыру |
Дереккөз: ҚР «Микроқаржылық қызмет туралы» № 56-V Заңы (4, 7, 9-баптар) және ҚНРДА Басқармасының 2026 жылғы 3 тамыздағы № 116 қаулысымен бекітілген Қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын талаптар (55-тармақ). 2026 жылғы 31 тамызда салыстырылды.
Бас тарту құқығы неге қолданылмайды
Норма мүлік кепілімен қамтамасыз етілмеген қарыздар үшін жазылған. Ипотека мен көлік кепілімен берілген автокредит оған кірмейді — онда өз ережелері бар. Сондай-ақ бас тарту соманы қайтару міндетін жоймайды: бұл борышты кешіру емес, тек пайдаланған күндерге төлеп, шарттан шығу мүмкіндігі.
Бас тарту құқығын қалай пайдалану керек
- Кредиторды шартта көрсетілген тәсілмен жазбаша хабардар етіңіз (жеке кабинет, e-mail, бөлімше). Ауызша өтініш жеткіліксіз.
- Қарыз сомасын және пайдаланған күндерге есептелген сыйақыны қайтарыңыз. Қайтарылатын соманы төлем күніне кредитордан нақтылаңыз.
- Шарттың жабылғаны және берешектің жоқтығы туралы жазбаша растама алыңыз. Оны сақтап қойыңыз.
- Екі-төрт аптадан кейін несие тарихыңызды тексеріңіз: шарт мерзімі өткізілмей жабылған болып көрсетілуі тиіс.
Егер қарызбен бірге ерікті сақтандыру ресімделген болса, одан да сол өтінішпен бас тартыңыз: құқық байланысты қосымша қызметке де қолданылады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қарызды алғаннан кейін бірден қайтаруға бола ма?
Иә. Микрокредитті толық немесе ішінара мерзімінен бұрын өтеу құқығы бірінші күннен бастап жұмыс істейді: заң бойынша МҚҰ ол үшін тұрақсыздық айыбын және басқа төлемдерді талап ете алмайды, ал сыйақы ақшаны нақты пайдаланған күндерге ғана есептеледі.
14 күн ішінде бас тарту құқығы қашаннан бастап жұмыс істейді?
Талаптар ҚНРДА Басқармасының 2026 жылғы 3 тамыздағы № 116 қаулысымен бекітілген және алғашқы ресми жарияланғаннан кейін 60 күнтізбелік күн өткен соң — 2026 жылғы қазанда қолданысқа енгізіледі. Ол күнге дейін мерзімінен бұрын айыппұлсыз өтеу құқығы қолданылады.
Қарыздан бас тартсам, пайызды төлеу керек пе?
Иә, ақшаны нақты пайдаланған күндерге сыйақы төлеуге тура келеді. Тыйым салынғаны — бас тартқаны немесе мерзімінен бұрын қайтарғаны үшін тұрақсыздық айыбы мен айыппұлдар.